VI. Polityka zadłużenia zagranicznego (2024)

1. Wstęp

Określenie polityki wobec pożyczek za granicą i zadłużenia zewnętrznego stanowi kluczową część strategii dostosowawczej dla wielu krajów rozwijających się. Pojawienie się na początku lat 80. w kilku krajach poważnych problemów z obsługą długu zagranicznego zwiększyło obawy w tym obszarze polityki gospodarczej.

W rozdziale tym dokonano początkowo przeglądu kwestii zarządzania długiem w poszczególnych krajach, koncentrując się na politykach mających na celu uniknięcie zewnętrznych kryzysów związanych z zadłużeniem. W kolejnych rozdziałach omówiono skalę problemu zadłużenia zagranicznego, ewolucję strategii zadłużenia oraz rolę Funduszu w tej strategii.

2. Zarządzanie długiem

Należy podkreślić dwa ogólne wymagania skutecznej strategii zarządzania długiem.

  • Stosowność pożyczki zależy od wykorzystania zasobów. Pożyczki zewnętrzne uzupełniają oszczędności krajowe i zapewniają krajowi dłużnikowi deficytową walutę, co pozwala mu sfinansować większy wolumen inwestycji. W przypadku krajów rozwijających się istnieje silne założenie, że oszczędności zagraniczne mogą i powinny zostać wykorzystane do zwiększenia zasobu kapitału krajowego ponad to, co mogłyby zapewnić oszczędności krajowe. Ponadto krótko- i średnioterminowe pożyczki (takie jak wykorzystanie środków Funduszu) mogą być wykorzystywane do kompensowania zakłóceń zewnętrznych. Kryzysy związane z zadłużeniem zewnętrznym mogą wystąpić, gdy do finansowania nieproduktywnej działalności wykorzystywane są pożyczki zewnętrzne i/lub pojawiają się nieoczekiwane czynniki mające znaczący niekorzystny wpływ na bilans płatniczy.

  • Skuteczność zarządzania długiem zależy od stosowności innych polityk. Polityka handlowa, kursowa i cenowa, a także krajowa polityka monetarna i fiskalna bezpośrednio wpływają na zwrot z inwestycji, a co za tym idzie na odpowiedni poziom zadłużenia zagranicznego. Ponadto poziom i warunki zadłużenia zewnętrznego mają istotne implikacje dla opcji politycznych w tych obszarach. Dlatego też podmioty zarządzające długiem powinny dobrze rozumieć oczekiwany rozwój sytuacji makroekonomicznej, natomiast decydenci muszą dobrze orientować się w oczekiwanych nowych potrzebach pożyczkowych i spłatach z tytułu obsługi długu.

A. Cele zarządzania długiem

Skuteczne zarządzanie długiem powinno uwzględniać zarówno cele w zakresie wzrostu, jak i stabilizacji.

(1) Wzrost

Z biegiem czasu należy wykorzystać pożyczki zewnętrzne w celu wspierania wysokich i stabilnych stóp wzrostu gospodarczego, które są spójne z osiągnięciem zrównoważonej pozycji bilansu płatniczego w perspektywie średnio- i długoterminowej. Wymaga to, aby wykorzystanie pożyczonych środków – przy odpowiednim wsparciu z innych polityk – generowało odpowiedni przyszły strumień zewnętrznych zasobów realnych, pozwalający na terminową obsługę zaciągniętych zobowiązań zagranicznych. Zatem zasadniczym celem zarządzania długiem zagranicznym jest zapewnienie utrzymania wzrostu zobowiązań zewnętrznych w granicach zdolności państwa do obsługi długu.

(2) Stabilizacja

W krótkim okresie poziom zadłużenia zewnętrznego należy tak określić, aby przepływy finansowe, zarówno krajowe, jak i zagraniczne, odpowiadały poziomowi zagregowanego popytu zgodnemu z równowagą wewnętrzną i zewnętrzną. Zatem zarządzanie długiem zewnętrznym powinno uzupełniać polityki wpływające na krajową ekspansję kredytową, zapewniając w ten sposób utrzymanie zagregowanego popytu w odpowiednich granicach. Jest to szczególnie istotne, gdy na skutek deficytów w funkcjonowaniu sektora publicznego powstają nierównowagi wewnętrzne i zewnętrzne; w takich przypadkach kontrola zadłużenia zewnętrznego sektora publicznego bezpośrednio uzupełnia ograniczenia jego krajowego finansowania.

B. Zasady zarządzania długiem

Zasady zarządzania długiem dotyczą określenia zdolności kredytowej oraz warunków, jakie należy spełnić, aby zapewnić obsługę długu przez kraj dłużnika.

(1) Zdolność do zaciągania pożyczek

Aby zwiększyć dynamikę dochodu narodowego, krańcowy produkt kapitału powinien przekraczać stopę procentową pobieraną od pożyczek zagranicznych. Zgodnie z prawem malejącej produktywności krańcowej zasada ta oznacza, że ​​kraj nie zawsze może osiągnąć wyższe cele w zakresie wzrostu wyłącznie poprzez zwiększenie uzależnienia od pożyczek zagranicznych, nawet jeśli kredyty zagraniczne są wykorzystywane wyłącznie na cele inwestycyjne. Oznacza to także, że polityki mające na celu poprawę efektywności alokacji zasobów i podniesienie produktywności kapitału zwiększą zdolność zadłużeniową i szansę na osiągnięcie wyższego wzrostu poprzez zaciąganie pożyczek za granicą.

(2) Zdolność do obsługi zadłużenia

W zakresie, w jakim przyrost długu zagranicznego w większym stopniu zwiększa przychody z inwestycji niż zdolność do dokonywania takich płatności, „błąd” ukryty w uzyskiwaniu tych zasobów musi zostać odwrócony poprzez eksport netto towarów i usług. Niespełnienie tego warunku doprowadzi do zaciągnięcia dodatkowego zadłużenia w celu dokonania płatności, a zadłużenie będzie rosło szybciej niż zdolność do obsługi zadłużenia. W skrócie można wyrazić tę obawę, mówiąc, że oprocentowanie dodatkowego zadłużenia nie powinno trwale przekraczać tempa wzrostu eksportu. Podobnie wzrost zadłużenia zagranicznego utrzymujący się powyżej poziomu dochodów może budzić obawy co do przyszłej zdolności obsługi długu. Przegląd niektórych powszechnie używanych wskaźników zadłużenia znajduje się wRamka VI.1.

Wskaźniki zadłużenia

Wskaźniki zadłużenia oferują różne miary kosztu lub możliwości obsługi długu w kategoriach utraconej waluty obcej lub produkcji. Jako czynniki skalujące można zastosować eksport towarów i usług oraz produkt narodowy brutto. Do oceny sytuacji zadłużenia zagranicznego kraju wykorzystuje się zarówno wskaźniki stanu, jak i przepływu. Ci pierwsi podkreślają skalę dotychczasowej zależności od napływu kapitału umownego. Wskaźniki przepływu są często wykorzystywane jako wskaźniki krótkoterminowej sztywności bilansu płatniczego kraju; im wyższy wskaźnik, tym większa korekta zewnętrzna wymagana w celu zrekompensowania niekorzystnego rozwoju sytuacji w bilansie płatniczym. Do środków często odnosi się:

  • zadłużenie zaległe i wypłacone na eksport towarów i usług;

  • zadłużenie zaległe i wypłacone w odniesieniu do produktu narodowego brutto;

  • całkowita obsługa zadłużenia w stosunku do eksportu towarów i usług (wskaźnik obsługi długu); I

  • stosunek obsługi długu całkowitego do produktu narodowego brutto.

Chociaż wskaźniki te mogą być pomocne w sygnalizowaniu ewentualnych problemów z zadłużeniem, dwa kraje charakteryzujące się podobnymi wskaźnikami mogą znaleźć się w znacznie odmiennej sytuacji gospodarczej. Pełna ocena sytuacji zadłużenia kraju wymaga uwzględnienia ogólnej sytuacji makroekonomicznej i perspektyw bilansu płatniczego.

C. Zarządzanie długiem w praktyce

Praktyczne zadanie zarządzania długiem zewnętrznym komplikuje niepewność dotycząca wielu głównych czynników warunkujących zdolność zadłużenia. Na przykład:

  • wzrost eksportu większości krajów rozwijających się uzależniony jest nie tylko od kaprysów warunków pogodowych (w przypadku produktów rolnych), ale także zmian w poziomie aktywności gospodarczej w krajach uprzemysłowionych (w przypadku produktów mineralnych i produkcyjnych);

  • warunki nowego długu są zazwyczaj określane przez siły na międzynarodowych rynkach kapitałowych, które odzwierciedlają ogólne warunki podaży i popytu; I

  • stopy procentowe mogą ulec zmianie w przypadku istniejącego zadłużenia zaciągniętego według zmiennej stopy procentowej.

Zadowalający system rejestracji, zatwierdzania i monitorowania długu zagranicznego jest istotnym punktem wyjścia do podejmowania decyzji o poziomie i strukturze długu zagranicznego.

(1) Zarządzanie poziomem zadłużenia zagranicznego

Zaproponowano kilka praktycznych zasad zarządzania poziomem zadłużenia zewnętrznego, takich jak ograniczenie całkowitego wskaźnika obsługi zadłużenia do określonej liczby, powiedzmy 20 procent. Jednakże zdolność do utrzymania określonego wskaźnika obsługi długu zależy od szeregu czynników, w tym od perspektyw eksportu, wymogów importowych, poziomu rezerw, przyszłych warunków handlowych i rozwoju stóp procentowych, a także elastyczności w dostosowywaniu polityki i struktury gospodarczej.

Formalny pułap zadłużenia może być przydatny, ponieważ zachęca do dyscypliny i pomaga skupić uwagę urzędników na zarządzaniu makroekonomicznym. Oficjalne zasady pożyczania mogą być szczególnie pomocne, jeśli obejmują projekty, które nie zawsze są łatwe do kontrolowania ze względów politycznych. Częściowe kontrole mogą jednak wpływać na ogólną strukturę zadłużenia. Ograniczenia zadłużenia zagranicznego sektora publicznego mogą pomóc w kontrolowaniu potencjalnego źródła nadmiernego zadłużenia. Przewaga ta może zostać utracona, jeśli sektor publiczny następnie zaciągnie duże pożyczki na rynku krajowym, zmuszając sektor prywatny do zaciągania pożyczek za granicą, często przy wyższych stopach procentowych i krótszych okresach zapadalności, niż mógłby uzyskać rząd.

Stopień, w jakim rząd centralny kontroluje pożyczki zewnętrzne, jest różny w poszczególnych krajach. W kilku krajach obowiązują przepisy ustawowe ograniczające kwotę pożyczek zewnętrznych sektora publicznego i całego kraju. Niektóre nie mają jasnych wytycznych dotyczących zaciągania pożyczek, co pozwala na ocenę każdej inwestycji na podstawie jej indywidualnych zalet i dostępności funduszy zagranicznych. Większość krajów ogłasza ogólne wytyczne albo w formie wartości bezwzględnej nowych zobowiązań w danym roku, albo w postaci pewnego długu lub wskaźnika obsługi długu. Zwykle docelowe poziomy długu publicznego są zatwierdzane przez rząd lub parlament na początku roku budżetowego.

(2) Zarządzanie strukturą długu zagranicznego

Ustalenie odpowiedniej struktury długu zagranicznego wymaga podjęcia decyzji w następujących kwestiach:

  • warunki zaciągania pożyczek zagranicznych, w tym profile oprocentowania, zapadalności i przepływów pieniężnych;

  • równowaga pomiędzy instrumentami o oprocentowaniu stałym i zmiennym;

  • sposoby podziału ryzyka pomiędzy kredytodawcami i pożyczkobiorcami, w tym równowaga pomiędzy długiem a kapitałem własnym;

  • waluty, w których denominowane są zobowiązania zagraniczne; I

  • poziom i skład rezerw międzynarodowych.

Poniższe wskazówki mogą okazać się pomocne w podejmowaniu takich decyzji:

  • kraj powinien zmaksymalizować wykorzystanie wszelkich wysoce preferencyjnych funduszy, zanim odwoła się do rynków komercyjnych;

  • terminy zapadalności kredytów powinny w miarę możliwości odpowiadać okresowi spłaty finansowanych inwestycji;

  • w przypadku uzyskania kredytów o zmiennym oprocentowaniu istotne jest prognozowanie przyszłych płatności za obsługę zadłużenia w oparciu o różne założenia dotyczące stóp procentowych;

  • korzystne może być zwiększenie udziału kapitału zagranicznego w całkowitym napływie kapitału, szczególnie w sytuacji wysokich realnych stóp procentowych;

  • struktura walutowa długu powinna pomóc w izolowaniu gospodarki od zmienności kursu walutowego; I

  • wyższe rezerwy należy utrzymywać, im bardziej zmienne są zyski z eksportu, im większe jest zadłużenie, tym mniej elastyczna jest struktura i polityka gospodarcza oraz tym bardziej niepewny jest dostęp do stałego przepływu kapitału zagranicznego.

3. Ewolucja problemu zadłużenia

A. Geneza problemu zadłużenia

Kryzys zadłużeniowy miał swoje korzenie w znacznym wzroście zobowiązań zewnętrznych krajów rozwijających się w drugiej połowie lat 70. i na początku lat 80. XX w., w warunkach recyklingu na dużą skalę nadwyżek eksporterów ropy, rosnącej światowej inflacji i negatywnych realne stopy procentowe. W tamtym czasie wielu postrzegało ten recykling funduszy jako zjawisko pozytywne: wierzyciele mogli znaleźć nowe kierunki inwestycji, a dłużnicy mogli pozyskać środki potrzebne na cele rozwojowe.

Rozwój tej sytuacji w kryzys zadłużenia zewnętrznego nastąpił na skutek:

  • drastyczne pogorszenie zewnętrznego otoczenia gospodarczego w postaci wyższych stóp procentowych, niższych cen surowców i poważnej recesji w gospodarkach uprzemysłowionych;

  • złe zarządzanie gospodarcze i błędy polityczne w krajach zadłużonych; I

  • nadmiernego udzielania kredytów przez banki komercyjne niektórym krajom, przy niewielkim uwzględnieniu krajowych limitów ryzyka.

Pojawienie się problemów zadłużenia zewnętrznego można wyraźnie powiązać z wcześniejszą dyskusją na temat zarządzania długiem. W szczególności trudności wielu krajów wynikały częściowo z tego, że pożyczki zewnętrzne nie były wykorzystywane w sposób zapewniający odpowiedni zwrot. Istnieją obecnie istotne dowody na to, że wiele funduszy pożyczonych w latach 70. XX w. wykorzystano do podtrzymania spadków stopy oszczędności oraz do finansowania ucieczki kapitału lub projektów, które nie były opłacalne przy panujących cenach rynkowych. Co więcej, nawet w niektórych przypadkach, gdy środki inwestowano mądrze ex ante, nieprzewidziane niekorzystne zmiany stóp procentowych i warunków handlowych spowodowały, że stopa zwrotu ex post była niewystarczająca. W tych okolicznościach wiele silnie zadłużonych krajów zgromadziło duże zadłużenie zagraniczne, ale nie wytworzyło wystarczającej zdolności do ich obsługi.

B. Rozmiar problemu zadłużenia

Około 60 procent całkowitego zadłużenia zagranicznego krajów rozwijających się jest należne od krajów, które w ostatnim czasie borykały się z trudnościami w obsłudze zadłużenia. Większość problematycznych dłużników to albo kraje o średnich dochodach, głównie z Ameryki Łacińskiej, albo kraje o niskich dochodach z Afryki. Chociaż obie grupy krajów zadłużonych stoją przed poważnymi wyzwaniami, charakter i skala ich problemów znacznie się różnią.Tabela VI. 1przedstawia wskaźniki zadłużenia dla piętnastu mocno zadłużonych krajów o średnich dochodach (HIC) oraz Afryki Subsaharyjskiej (SSA). Można zwrócić uwagę na następujące punkty.

  • Poziom zadłużenia zagranicznego obu grup krajów był w latach 80. znacznie wyższy niż w poprzedniej dekadzie.

  • Zadłużenie krajów o średnich dochodach wzrosło na początku lat 80. XX wieku do poziomu, który wzbudził obawy co do jego wpływu na międzynarodowy system finansowy. Choć w ostatnich latach wskaźniki zadłużenia nieco spadły, w porównaniu z okresami wcześniejszymi pozostają wysokie.

  • W przypadku większości krajów Afryki Subsaharyjskiej dług publiczny stanowi ponad 80 procent całkowitego długu zagranicznego. Z kolei największa część długu krajów o średnich dochodach jest dłużna bankom komercyjnym.

  • Chociaż poziom zadłużenia w Afryce Subsaharyjskiej jest znacznie niższy niż w zadłużonych krajach o średnim dochodzie, wskaźniki zadłużenia są zwykle wyższe i rosły od 1982 r. W przypadku obu grup krajów wskaźnik zaplanowanej obsługi zadłużenia jest znacznie wyższy niż rzeczywiste płatności, biorąc pod uwagę zakres umorzenia długów i zaległości.

4. Ewolucja strategii zadłużenia

A. Zasady strategii zadłużenia

Strategia radzenia sobie z sytuacją zadłużeniową od 1982 roku opiera się na trzech podstawowych zasadach:

Tabela VI. 1

Główne wskaźniki zadłużenia: piętnaście mocno zadłużonych krajów (HIC) i Afryka Subsaharyjska (SSA) – wybrane lata

(W procentach: o ile nie wskazano inaczej)

VI. Polityka zadłużenia zagranicznego (1)

Źródło: Międzynarodowy Fundusz Walutowy, World Economic Outlook (różne wydania).Notatka: Grupa 15 mocno zadłużonych krajów obejmuje kraje stowarzyszone z „Programem na rzecz zrównoważonego wzrostu” zaproponowanym przez gubernatora Stanów Zjednoczonych na 1 985 dorocznych spotkaniach Funduszu/Banku w Seulu. Te kraje to; Argentyna, Boliwia, Brazylia, Chile, Kolumbia, Wybrzeże Kości Słoniowej, Ekwador, Meksyk, Maroko, Nigeria, Peru, Filipiny, Urugwaj, Wenezuela i Jugosławia. Afryka Subsaharyjska obejmuje wszystkie kraje afrykańskie (w rozumieniu międzynarodowych statystyk finansowych) z wyjątkiem Algierii, Maroka, Nigerii, Republiki Południowej Afryki i Tunezji. Nie obejmuje długu, zadłużenia i obsługi długu zapłaconego na rzecz Funduszu. Całkowite zadłużenie wyrażone jest w miliardach dolarów amerykańskich, eksport obejmuje towary i usługi, a dane za lata 1975 i 1990 mają charakter szacunkowy.

Tabela VI. 1

Główne wskaźniki zadłużenia: piętnaście mocno zadłużonych krajów (HIC) i Afryka Subsaharyjska (SSA) – wybrane lata

(W procentach: o ile nie wskazano inaczej)

1975198219851990
Całkowity dług
HIC330.3419.2508.2
SSA54,065,5130.1
Dług/eksport
HIC133,9267,5284,3247,7
SSA65.2213,6257,0390,9
Dług/PKB
HIC18,541,045,538,8
SSA17.151.361,983,7
Obsługa zadłużenia/eksport
HIC27,751.140,927,9
SSA8.221,522.422,5

Źródło: Międzynarodowy Fundusz Walutowy, World Economic Outlook (różne wydania).Notatka: Grupa 15 mocno zadłużonych krajów obejmuje kraje stowarzyszone z „Programem na rzecz zrównoważonego wzrostu” zaproponowanym przez gubernatora Stanów Zjednoczonych na 1 985 dorocznych spotkaniach Funduszu/Banku w Seulu. Te kraje to; Argentyna, Boliwia, Brazylia, Chile, Kolumbia, Wybrzeże Kości Słoniowej, Ekwador, Meksyk, Maroko, Nigeria, Peru, Filipiny, Urugwaj, Wenezuela i Jugosławia. Afryka Subsaharyjska obejmuje wszystkie kraje afrykańskie (w rozumieniu międzynarodowych statystyk finansowych) z wyjątkiem Algierii, Maroka, Nigerii, Republiki Południowej Afryki i Tunezji. Nie obejmuje długu, zadłużenia i obsługi długu zapłaconego na rzecz Funduszu. Całkowite zadłużenie wyrażone jest w miliardach dolarów amerykańskich, eksport obejmuje towary i usługi, a dane za lata 1975 i 1990 mają charakter szacunkowy.

Tabela VI. 1

Główne wskaźniki zadłużenia: piętnaście mocno zadłużonych krajów (HIC) i Afryka Subsaharyjska (SSA) – wybrane lata

(W procentach: o ile nie wskazano inaczej)

1975198219851990
Całkowity dług
HIC330.3419.2508.2
SSA54,065,5130.1
Dług/eksport
HIC133,9267,5284,3247,7
SSA65.2213,6257,0390,9
Dług/PKB
HIC18,541,045,538,8
SSA17.151.361,983,7
Obsługa zadłużenia/eksport
HIC27,751.140,927,9
SSA8.221,522.422,5

Źródło: Międzynarodowy Fundusz Walutowy, World Economic Outlook (różne wydania).Notatka: Grupa 15 mocno zadłużonych krajów obejmuje kraje stowarzyszone z „Programem na rzecz zrównoważonego wzrostu” zaproponowanym przez gubernatora Stanów Zjednoczonych na 1 985 dorocznych spotkaniach Funduszu/Banku w Seulu. Te kraje to; Argentyna, Boliwia, Brazylia, Chile, Kolumbia, Wybrzeże Kości Słoniowej, Ekwador, Meksyk, Maroko, Nigeria, Peru, Filipiny, Urugwaj, Wenezuela i Jugosławia. Afryka Subsaharyjska obejmuje wszystkie kraje afrykańskie (w rozumieniu międzynarodowych statystyk finansowych) z wyjątkiem Algierii, Maroka, Nigerii, Republiki Południowej Afryki i Tunezji. Nie obejmuje długu, zadłużenia i obsługi długu zapłaconego na rzecz Funduszu. Całkowite zadłużenie wyrażone jest w miliardach dolarów amerykańskich, eksport obejmuje towary i usługi, a dane za lata 1975 i 1990 mają charakter szacunkowy.

  • kraje zadłużone muszą realizować zdecydowane programy dostosowawcze, wspierane zdecydowanymi reformami strukturalnymi, mające na celu zwiększenie mobilizacji zasobów krajowych, przyciągnięcie przepływów niezadłużających się i zmniejszenie przeszkód dla wzrostu;

  • wierzyciele i darczyńcy muszą zapewnić odpowiednie finansowanie zewnętrzne w celu wsparcia takich programów w oparciu o analizę każdego przypadku; I

  • międzynarodowe otoczenie gospodarcze musi sprzyjać powodzeniu tych wysiłków.

B. Strategia dotycząca zadłużenia banków komercyjnych, 1982–88

Chociaż zasady strategii dotyczącej zadłużenia pozostają aktualne, w jej wdrażaniu wprowadzono znaczne dostosowania.

(1) Podejście początkowe

Kryzys zadłużeniowy, który pojawił się w 1982 r., był początkowo postrzegany jako problem płynności, a nie wypłacalności. Wierzono zatem, że krajom zadłużonym, a przynajmniej średniodochodowym krajom Ameryki Łacińskiej, uda się z czasem odzyskać zaufanie rynków finansowych.

Bezpośrednie obawy podkreślały unikanie powszechnych niewypłacalności, które mogłyby zagrozić mechanizmom płatności międzynarodowych i stabilności finansowej mocno narażonych banków-wierzycieli. Fundusz odegrał główną rolę zarówno w bezpośrednim zapewnianiu zasobów, jak i w tworzeniu uzgodnionych pakietów finansowania z udziałem banków komercyjnych i innych.

W latach 1982–1985 zadłużone kraje rozwijające się, stojące w obliczu poważnych ograniczeń finansowych, nie miały innego wyjścia, jak tylko skupić się na natychmiastowej potrzebie zmniejszenia deficytów obrotów bieżących. Wysiłki te, wspierane przez korzystniejsze otoczenie zewnętrzne w latach 1983–1984, doprowadziły do ​​szybkiej redukcji deficytów zewnętrznych. Redukcję tę osiągnięto jednak przede wszystkim poprzez poważne cięcia importu i inwestycji, co miało niekorzystne skutki dla przyszłego wzrostu gospodarczego i zdolności płatniczej. W związku z tym stawało się coraz bardziej oczywiste, że szybka poprawa wyników wielu krajów rozwijających się będzie trudniejsza do osiągnięcia, niż początkowo przewidywano. Co więcej, pomimo postępów w dostosowaniu, nie wydawało się, że potrzebne przepływy finansowania od wierzycieli prywatnych będą oczekiwane.

(2) „Inicjatywa Bakera”

Na tym tleProgram na rzecz zrównoważonego wzrostuzainaugurowany przez ówczesnego Sekretarza Skarbu USA Jamesa Bakera III w październiku 1985 r., był skierowany do piętnastu mocno zadłużonych krajów (HIC) i podkreślał potrzebę długoterminowego zaangażowania zarówno wierzycieli, jak i dłużników. W szczególności „Inicjatywa” wezwała do udzielenia nowych pożyczek w celu wsparcia zorientowanych na wzrost reform makroekonomicznych i strukturalnych, wyznaczając konkretne cele w zakresie zwiększonych wysiłków w zakresie finansowania zarówno ze strony banków komercyjnych, jak i wielostronnych agencji rozwoju.

Pomimo wznowienia wzrostu realnego PKB i wielkości eksportu w krajach HIC reakcja na tę inicjatywę była pod wieloma względami rozczarowująca. Konkretnie:

  • Od 1985 r. poziom finansowania banków komercyjnych stał się ujemny, przyczyniając się do transferu dużych zasobów z zadłużonych krajów;

  • dostosowania polityki w wielu zadłużonych krajach nie uwzględniły w odpowiedni sposób podstawowej potrzeby gromadzenia oszczędności krajowych i poprawy efektywności inwestycji; I

  • stosunkowo wysokie realne stopy procentowe i słabe ceny surowców komplikowały problemy dostosowawcze zadłużonych krajów.

Problemy te znalazły odzwierciedlenie w utrzymujących się wysokich wskaźnikach zadłużenia zagranicznego i gwałtownym wzroście dyskont na rynku wtórnym długu mocno zadłużonych krajów o średnich dochodach.

C. Propozycje redukcji zadłużenia banków komercyjnych

Propozycje redukcji długu odzwierciedlają obawy, że duże zadłużenie zagraniczne zgromadzone przez wiele krajów rozwijających się oraz transfery zasobów wymagane do ich obsługi mogą działać zniechęcająco na wzrost gospodarczy i dostosowania. Zatem w sytuacjach, w których kraj będący dłużnikiem nie wywiązuje się w pełni ze swoich zobowiązań zewnętrznych, spłaty długu (lub warunki określone w umowie o restrukturyzację spłaty zadłużenia) prawdopodobnie będą odzwierciedlać wyniki gospodarcze kraju. Jeżeli np. wzrośnie wartość jego eksportu, część dodatkowych środków może zaistnieć w sytuacji konieczności wykorzystania na obsługę zadłużenia. Może to osłabić zachętę do inwestowania z punktu widzenia kraju dłużnika, gdyż zmniejsza się efektywny zwrot z inwestycji.

W latach 1988 i 1989 Francja, Japonia i Stany Zjednoczone przedstawiły różne propozycje wzmocnienia strategii zadłużenia poprzez skupienie się na redukcji zadłużenia i jego obsłudze. Podstawowym założeniem strategii dotyczącej zadłużenia aż do tego etapu było założenie, że kraje zadłużone będą mogły ostatecznie w pełni obsłużyć swoje długi. Inicjatywa Brady'ego, sformułowana przez Sekretarza Skarbu USA Nicholasa F. Brady'ego w marcu 1989 r., zrodziła się z konsensusu co do tego, że w niektórych przypadkach rzeczywiście konieczne mogą być operacje długu i jego obsługi. Mówiąc dokładniej, poważnie zadłużone kraje posiadające rozsądne programy dostosowawcze uzyskałyby dostęp do długu i instrumentów redukcji zadłużenia, wspieranych przez finansowanie od organizacji międzynarodowych i oficjalnych wierzycieli. W ten sposób wyłoniło się podejście trójtorowe:

  • przyjęcie rozsądnej polityki gospodarczej, z większym naciskiem na środki mające na celu zwiększenie inwestycji zagranicznych i krajowych oraz repatriację uciekającego kapitału;

  • terminowe wsparcie ze strony MFW i Banku Światowego dla programów reform poszczególnych krajów, częściowo poprzez finansowanie długu i transakcji redukcji zadłużenia; I

  • aktywny udział banków komercyjnych w udzielaniu wsparcia finansowego poprzez negocjacje w sprawie zadłużenia i jego obsługi, a także udzielania nowych kredytów tam, gdzie zajdzie taka potrzeba.

Operacje redukcji zadłużenia poszerzyły paletę opcji finansowych, aby odpowiedzieć na zróżnicowane potrzeby zarówno dłużników, jak i wierzycieli. Szeroko stosowane są następujące techniki: zamiana długu na akcje; wykup długów; wymiana długów; obligacje wyjściowe; sekurytyzowane nowe wierzytelności pieniężne; oraz opłaty zachęcające banki do wcześniejszego udziału w umowach restrukturyzacyjnych. Przegląd niektórych powszechnie stosowanych mechanizmów redukcji zadłużenia znajduje się w:Ramka VI.2.

Mechanizmy redukcji zadłużenia

Odkup

Wykup długów umożliwia krajom odkupienie długu z dyskontem za gotówkę. W przypadku negocjacji bezpośrednio z krajem będącym dłużnikiem wykup zwykle wymaga odstąpienia od banków wierzycieli od niektórych postanowień umów kredytowych lub umów restrukturyzacyjnych. Do takich operacji można wykorzystać rezerwy międzynarodowe kraju lub walutę dewizową podarowaną lub pożyczoną ze źródeł oficjalnych lub prywatnych.

Zamiana

Programy dłużno-kapitałowe umożliwiają bankom zagranicznym zamianę swoich wierzytelności kredytowych na inwestycję kapitałową, podczas gdy zagraniczne podmioty niebędące bankami mogą nabywać wierzytelności kredytowe z dyskontem na rynku wtórnym w celu sfinansowania inwestycji bezpośrednich lub zakupów krajowych aktywów finansowych. W niektórych przypadkach obywatele kraju będący rezydentami mogą również nabywać wierzytelności z tytułu kredytów bankowych, wykorzystując własne aktywa zewnętrzne (w tym kapitał ucieczkowy) w celu zamiany ich na aktywa krajowe (takie jak sprywatyzowane podmioty publiczne). Kilka krajów zastosowało dwa dodatkowe programy konwersji: konwersję długu na eksport i konwersję długu na przyrodę.

Wymiany

Wymiana długu polega na wymianie istniejących instrumentów dłużnych na nowe instrumenty dłużne denominowane w walucie krajowej lub obcej. Warunki obu roszczeń; zwykle będą się znacząco różnić. Na przykład wartość nominalna nowego roszczenia może odzwierciedlać rabat w stosunku do wartości nominalnej starego roszczenia; albo wartość nominalna może pozostać niezmieniona, a oprocentowanie umowne nowej wierzytelności będzie niższe niż starej wierzytelności. Wartość nowego roszczenia można zwiększyć na przykład poprzez zabezpieczenie kapitału lub odsetek.

D. Reakcja polityczna oficjalnych wierzycieli

Najważniejszym wydarzeniem ostatnich trzech lat było stopniowe dostosowywanie polityki oficjalnych wierzycieli (Klub Paryski) do chronicznych i głęboko zakorzenionych problemów mocno zadłużonych krajów o wysokim poziomie długu publicznego. Dla krajów o niskich dochodach najważniejsze było przyjęcie „warunków torontońskich” w czerwcu 1988 r., a następnie bardziej hojnego „menu trynidadzkiego” w grudniu 1991 r. Inicjatywy te po raz pierwszy zapewniły szereg opcji, w tym częściowe anulowanie obsługi zadłużenia, przedłużenia terminów zapadalności i obniżek stóp procentowych. Co więcej, menu Trynidadu zawierało klauzulę „dobrej woli”, na mocy której Klub Paryski zgodził się rozważyć dalszą redukcję zadłużenia po upływie okresu konsolidacji oraz zobowiązanie do spotkania się pod koniec trzech–czterech lat w celu rozważenia kwestii zapas długu. Inicjatywy na rzecz krajów o średnich dochodach w dużej mierze ograniczały się do wydłużania terminów zapadalności. W połowie 1991 r. godne uwagi wyjątki miały miejsce w przypadku Polski i Egiptu, w przypadku których w ciągu następnych kilku lat stan zadłużenia zmniejszył się o około połowę według wartości bieżącej.

5. Fundusz a dług zewnętrzny

Fundusz odegrał ważną rolę podczas kryzysu zadłużeniowego, zapewniając zarówno doradztwo polityczne, jak i pomoc finansową. Taka pomoc mobilizuje z kolei środki z innych źródeł, gdyż daje pewność międzynarodowej społeczności finansowej, że prowadzona jest odpowiednia polityka.

A. Porady polityczne

Fundusz może wnosić doradztwo i wkład w politykę zadłużenia zewnętrznego w kontekście konsultacji z krajami członkowskimi i operacji restrukturyzacji zadłużenia.

  • Artykuł IV i dyskusje na temat wykorzystania zasobów Funduszu podkreślają należytą politykę zarządzania długiem, która jest spójna z osiągnięciem i utrzymaniem zrównoważonych pozycji w zakresie płatności zewnętrznych. Centralnym punktem takich dyskusji są scenariusze średnioterminowe, które oceniają bilans płatniczy i perspektywy zadłużenia przy różnych założeniach. Co więcej, w przypadkach, gdy środki Funduszu są udostępniane na wsparcie programu dostosowawczego, umowa stand-by lub umowa przedłużona zazwyczaj obejmuje postanowienia dotyczące nowego zaciągania pożyczek (głównie ograniczeń nałożonych na nowe, niepreferencyjne pożyczki zagraniczne z terminem zapadalności przekraczającym jeden rok) w okresie objętym umową w aranżacji.

  • W ramach restrukturyzacji długu publicznego przez Klub Paryski Fundusz może zapewnić dłużnikowi pomoc techniczną oraz, w kontekście zgromadzenia wierzycieli, przedstawić obiektywną ocenę ostatnich wyników gospodarczych, główne elementy bieżącego programu dostosowawczego z uwzględnieniem Funduszu oraz perspektywy bilansu płatniczego dłużnika i perspektywy zadłużenia zagranicznego. Rola odgrywana przez Fundusz w negocjacjach pomiędzy dłużnikami a wierzycielami banków komercyjnych jest mniej oczywista, co odzwierciedla postawę Funduszu polegającą na unikaniu jakiejkolwiek bezpośredniej roli w negocjacjach, a także znaczenie zachowania poufności relacji członka z Funduszem.

B. Pomoc finansowa

Od wybuchu kryzysu zadłużeniowego Fundusz zapewnił znaczne wsparcie zadłużonym krajom za pośrednictwem różnych instrumentów. Utworzenie Instrumentu Dostosowań Strukturalnych (SAF) i Ulepszonego Instrumentu Dostosowań Strukturalnych (ESAF) oraz modyfikacje Instrumentu Rozszerzonego Funduszu (EFF) zwiększyły zdolność Funduszu do wspierania programów realizowanych z zadłużonymi krajami. Ponadto Fundusz opracował i dostosował politykę dotyczącą finansowania ubezpieczeń (porRamka VI.3).

W 1989 r. MFW przyjął wytyczne regulujące wsparcie dla operacji zadłużenia i jego obsługi. Uprawnienie członków do tego wsparcia regulują następujące kryteria:

Zapewnienia finansowania

Kluczowymi celami polityki Funduszu w zakresie zabezpieczeń finansowych jest zapewnienie, że programy dostosowawcze są odpowiednio finansowane, że finansowanie jest spójne z przywróceniem realnej pozycji bilansu płatniczego i zdolnością członka do spłaty Funduszu oraz że program, jeśli odpowiednio wdrożone i wspierane, przyczyniłoby się do utrzymania lub przywrócenia uporządkowanych stosunków między członkiem a jego wierzycielami.

W maju 1989 roku Fundusz zmodyfikował swoją politykę dotyczącą finansowania ubezpieczeń w świetle zmian w otoczeniu finansowym i możliwości, że dłużnicy będą potrzebować więcej czasu na uzgodnienie pakietów finansowania ze swoimi wierzycielami. Modyfikacje były następujące.

  • Fundusz może, w indywidualnych przypadkach, zatwierdzić układ bezpośrednio przed zawarciem porozumienia w sprawie pakietu finansowego pomiędzy członkiem a wierzycielami banku komercyjnego, (1) jeśli uważa się, że szybkie wsparcie Funduszu jest niezbędne do wdrożenia programu dostosowawczego oraz (2) pod warunkiem, że rozpoczęły się negocjacje między danym krajem a jego wierzycielami i można oczekiwać, że w rozsądnym terminie zostanie uzgodniony pakiet finansowania zgodny z zewnętrzną wykonalnością. Postępy w negocjacjach z wierzycielami banków będą ściśle monitorowane.

  • Promując uporządkowane stosunki finansowe, dołożymy wszelkich starań, aby uniknąć zaległości. Niemniej jednak narastanie zaległości wobec banków – choć nie wobec oficjalnych wierzycieli – może być tolerowane, jeżeli negocjacje będą kontynuowane, a sytuacja finansowa kraju sprawi, że takie zaległości będą nieuniknione.

  • członek realizuje program dostosowań gospodarczych obejmujący mocne elementy reformy strukturalnej, w kontekście umowy stand-by lub przedłużonej;

  • dobrowolna, rynkowa redukcja długu i jego obsługi pomoże krajowi odzyskać dostęp do rynków kredytowych i osiągnąć rentowność płatności zewnętrznych wraz ze wzrostem gospodarczym; I

  • wsparcie finansowe na rzecz zadłużenia i redukcja jego obsługi stanowi efektywne wykorzystanie ograniczonych zasobów.

Zgodnie z wytycznymi w ramach umowy przedłużonej lub umowy stand-by proporcja zasobów MFW, które można przeznaczyć na finansowanie operacji polegających na redukcji zadłużenia, wyniesie zazwyczaj około 25%. Ponadto Fundusz byłby gotowy w niektórych przypadkach zatwierdzić dodatkowy dostęp do swoich zasobów, pod warunkiem że takie wsparcie będzie miało decydujące znaczenie dla promowania dalszych opłacalnych działań i katalizowania innych zasobów finansowych. Taki dodatkowy dostęp – do 40 procent kwoty członkowskiej – może zostać wykorzystany jako zabezpieczenie dla instrumentów dłużnych oprocentowanych poniżej rynkowych stóp procentowych w związku z operacjami redukcji zadłużenia lub jego obsługi.

Bibliografia

  • Feldsteina, Jaskółka oknówka, Herve De Carmoya, Koei Narusawy, I Paweł R. Krugmana,Przywrócenie wzrostu w zadłużonym Trzecim ŚwiecieRaport dla Komisji Trójstronnej: Nr 33(Nowy Jork:Komisja Trójstronna,1987).

  • Frenkla, Jakub A., Michał P. Dooley, Piotr Wickhama,Zagadnienia analityczne dotyczące długu(Waszyngton:Międzynarodowy Fundusz Walutowy,1989).

  • Międzynarodowy Bank Odbudowy i Rozwoju,Światowe tabele zadłużenia 1989–90(Waszyngton:Międzynarodowy Bank Odbudowy i Rozwoju,1990).

  • Międzynarodowy Fundusz Walutowy, raport roczny,Rozdział 2(Waszyngton:Międzynarodowy Fundusz Walutowy,1991).

  • Międzynarodowy Fundusz Walutowy, raport roczny,Światowe perspektywy gospodarcze, Rozdział III(Waszyngton:Międzynarodowy Fundusz Walutowy,Październik 1991).

  • Sachsa, Jeffrey'a D.,redaktor,Zadłużenie krajów rozwijających się i gospodarka światowa, Raport projektu Krajowego Biura Badań Ekonomicznych(Chicago:Prasa Uniwersytetu w Chicago,1989).

VI. Polityka zadłużenia zagranicznego (2024)

References

Top Articles
Latest Posts
Article information

Author: Barbera Armstrong

Last Updated:

Views: 5743

Rating: 4.9 / 5 (59 voted)

Reviews: 82% of readers found this page helpful

Author information

Name: Barbera Armstrong

Birthday: 1992-09-12

Address: Suite 993 99852 Daugherty Causeway, Ritchiehaven, VT 49630

Phone: +5026838435397

Job: National Engineer

Hobby: Listening to music, Board games, Photography, Ice skating, LARPing, Kite flying, Rugby

Introduction: My name is Barbera Armstrong, I am a lovely, delightful, cooperative, funny, enchanting, vivacious, tender person who loves writing and wants to share my knowledge and understanding with you.